تظاهرات جهانی دیاسپورای افغان در پنجمین سال حاکمیت طالبان
A group of Afghan women in Islamabad, Pakistan, also condemned the Taliban’s return to power and called for an end to gender apartheid in Afghanistan.
هرگونه تعامل با طالبان باید بر محور حقوق بشر و روند سیاسی فراگیر با حضور زنان و جامعه مدنی استوار باشد.
پنج سال پس از تصرف کابل توسط طالبان در ۱۵ آگست ۲۰۲۱، که به سقوط جمهوری و خروج کامل نیروهای خارجی انجامید، دیاسپورای افغان در سراسر جهان غم خود را به اعتراض علنی تبدیل کردند.
در حالی که طالبان در کابل جشن پیروزی برگزار میکردند، گروههای دیاسپورا در اروپا، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی و آسیای جنوبی تظاهرات، گفتمانها و بیانیههایی سازمان دادند. پیام مشترک آنان روشن بود: افغانستان نباید فراموش شود، آپارتاید جنسیتی باید پایان یابد و طالبان نباید مشروعیت کسب کنند.
در دستکم ۲۴ شهر، از مونیخ و دوسلدورف گرفته تا جینوا، مالمو، واشنگتن، سائوپائولو و اسلامآباد، افغانها و حامیانشان گرد هم آمدند. در داخل افغانستان، جایی که اعتراضات خیابانی با خطر شدید روبهرو است، جنبش خودجوش زنان معترض در بدخشان اعلامیهای صادر کرد. این اعلامیه ۱۵ آگست را یکی از تلخترین روزهای تاریخ معاصر کشور خواند و تأکید کرد تا رسیدن به عدالت، آزادی و حقوق برابر، به مبارزه مدنی ادامه خواهد داد.
محرومیت سیستماتیک زنان و دختران از آموزش، کار و زندگی را نقض آشکار کرامت انسانی دانست.
صداها از اروپا و فراتر
در دوسلدورف، معترضان در مقابل دفتر نخستوزیر ایالت نوردراین-وستفالن و نزدیک پارلمان ایالتی ایستادند. سخنرانان از جمله عباس بصیر، وزیر پیشین تحصیلات عالی، فعالان حقوق زنان و اعضای عفو بینالملل، نقض گسترده حقوق بشر، تبعیض قومی و مذهبی و خطر بازگرداندن اجباری پناهجویان افغان را محکوم کردند.
آنان از آلمان خواستند روابط با طالبان را عادیسازی نکند و اصل عدم بازگردانی را رعایت کند.
در مونیخ، فعالان افغان، دانشگاهیان و حامیان آلمانی گرد هم آمدند و تأکید کردند که حذف نیمی از جمعیت از آموزش و کار، آینده کل کشور را تهدید میکند.
در مالمو سویدن، معترضان در مقابل کلیسایی نزدیک ایستگاه تریانگلن اعلام کردند که زن بودن در افغانستان عملاً جرم شده و آپارتاید جنسیتی را نمیپذیرند.
در جینوا، تجمع بزرگتری در مقابل مقر سازمان ملل برگزار شد. اوازخوان آریانا سعید و ثریا دلیل، وزیر پیشین صحت، به دیگران پیوستند تا از ملل متحد بخواهند طالبان را پاسخگو سازد و آپارتاید جنسیتی را بهعنوان جرم به رسمیت بشناسد.
سعید گفت هدف تظاهرات «ایستادن در کنار حقوق زنان و دختران افغانستان» است. او افزود که جهان زنان افغانستان را فراموش کرده و دیگر صدایشان را نمیشنود.
«به نظر آنان نرفتن (جامعه جهانی) به مکتب یا کار نکردن زنان چیزی بسیار ساده است. ما اینجا هستیم تا صدای زنان افغانستان را به جهان برسانیم، در کنارشان بایستیم و خواهان آنیم که آپارتاید جنسیتی بهعنوان عمل جرمی شناخته شود.»
او سفر مقامهای طالبان به اتحادیه اروپا را برای هر افغان غیرقابلقبول خواند و ابراز امیدواری کرد که جهان تا زمانی که حقوق انسانی زنان افغانستان تأمین نشده، طالبان را به رسمیت نشناسد.
«دیدن دعوت طالبان به اروپا عجیب وغریب بود و نباید رخ میداد.»
تجمعات مشابهی در شهرهای اسپانیا و لندن برگزار شد که در آنها درباره فقر، گرسنگی و حذف زنان از جامعه بحث شد. در سراسر این گردهماییها شعارها تکرار میشد: «طالبان را به رسمیت نشناسید»، «تحصیل، کار، آزادی»، «نه به طالبان» و «آپارتاید جنسیتی در افغانستان را متوقف کنید».
در واشنگتن، آهنگسرا فرهاد دریا در تظاهراتی به حمایت از زنان افغانستان شرکت کرد. او بعداً در صفحه ی فیسبوک خود نوشت که ارزش واقعی چنین حرکتها تنها در تعداد شرکتکنندگان نیست، بلکه در امتناع از فراموش کردن افغانستان است.
دریا بر مسئولیت شخصی تأکید کرد و گفت اگر در این تظاهرات شرکت نکنیم، نباید از جامعه جهانی انتظار این یا آن داشته باشیم.
«انگشت اتهام را به سوی افراد اشتباه نشانه میگیریم؛ باید انگشت را به سوی خودمان بگیریم.»
درباره آموزش گفت اگر دختران افغان به مکتب و دانشگاه دسترسی ندارند، باید به آموزش آنلاین و رسانههای آزاد روی آورند؛ جوانان میتوانند از این راه چندین برابر بیشتر از مکاتب بیاموزند.
«افغانستان نباید فراموش شود و زنان افغان نباید تنها بمانند.»
در برزیل، گروه « صدای حقوق زنان» و سازمان نجات مهاجرین افغان برنامهای با عنوان «۱۵ آگست: روایت یک ملت، صدای زنان و دختران افغانستان» برگزار کردند. سخنرانان، نمایش یک مستند و روایتهای شخصی، پیامدهای سیاسی و اجتماعی سقوط و مسئولیت مداوم جامعه جهانی را برجسته ساختند.
مقاومت با وجود خطرات ادامه دارد
گفتمان اعتراضی زنان کمی پیش از سالگرد، چندین جنبش زنان افغان را گرد هم آورد. شرکتکنندگان پنج سال محرومیت، مقاومت و مطالبه عدالت را بررسی کردند. آنان تأکید کردند که حذف زنان صرفاً «مسئله زنان» نیست، بلکه تهدیدی برای توسعه، اقتصاد و آینده سیاسی افغانستان است.
در همه این رویدادها خواستههای یکسانی تکرار شد: بازگرداندن آموزش و کار به زنان و دختران، حمایت از پناهجویان، رد به رسمیت شناختن طالبان و حفظ فشار بر جامعه جهانی.
فعالان خاطرنشان کردند که اعتراضات داخل افغانستان به شدت سرکوب میشود و به همین دلیل صدای دیاسپورا حیاتی است. زنان در بدخشان و جاهای دیگر اشکال آرامتر مقاومت را از طریق شبکههای آموزشی، مستندسازی و دادخواهی مدنی ادامه دادهاند.
تحلیلگران میگویند این سالگرد شکاف رو به رشدی را نشان میدهد. در کابل طالبان رژه برگزار کردند و ادعای بازگشت امنیت کردند. در خارج از کشور، جوامع دیاسپورا، هنرمندان، مقامهای پیشین و شهروندان عادی تأکید کردند که کنترل سرزمینی به معنای مشروعیت نیست.
آنان گفتند هرگونه تعامل با طالبان باید بر محور حقوق بشر و روند سیاسی فراگیر با حضور زنان و جامعه مدنی استوار باشد.
پنج سال بعد، این تظاهرات نشان میدهد که حافظه و انسجام جامعه دیاسپورا خاموش نشده است.
از اعلامیه بدخشان تا تجمعات در پایتختهای اروپا، واشنگتن و سائوپائولو، پیام همچنان یکسان است: حذف سیستماتیک نیمی از جمعیت از زندگی عمومی نمیتواند دائمی شود و جهان نباید چشم ببندد.
دیاسپورای افغان روشن ساخته که تا زمانی که زنان و دختران افغانستان در خانه خاموش نگه داشته میشوند، صدایشان در خارج بلند خواهد ماند.
