په خیبر پښتونخوا کې د افغان کډوالو ستنول چټک شوي

داود جبارخیل

په خیبر پښتونخوا کې د بېړني حالت او د والي د واکمنۍ له پلي کېدو وروسته، د افغان کډوالو د نیولو او افغانستان ته د ستنولو بهیر چټک شوی دی. د کډوالو د وضعیت په اړه اندېښمن کسان وايي، په دې موده کې یو شمېر افغان کډوال نیول کېږي، د نامعلومې مودې لپاره توقیفېږي او وروسته له پاکستانه ایستل کېږي.

د راپورونو له مخې، هغه افغان کډوال چې له پاکستان د نورو صوبو څخه ایستل شوي وو، ډېری یې خیبر پښتونخوا ته تللي او د خپلو خپلوانو په مرسته یې په کرايي کورونو کې استوګنه غوره کړې وه. خو اوس دغه کسان هم د نیول کېدو او بېرته افغانستان ته د ستنولو له خطر سره مخ دي.

د کډوالو د چارو شنونکي وايي، د خیبر پښتونخوا د پاکستان تحریک انصاف په مشرۍ د تېر ایالتي حکومت پر مهال د افغان کډوالو په اړه نسبتاً نرمه تګلاره موجوده وه. د دوی په وینا، دې وضعیت د افغان کډوالو لپاره، په ځانګړې توګه د کاروبار او کار په برخه کې، یو څه زمینه برابره کړې وه.

خو د والي د واکمنۍ له پلي کېدو وروسته، د افغان کډوالو په اړه د فدرالي حکومت تګلارې په خیبر پښتونخوا کې هم په چټکۍ پلي کېږي. د کډوالو د نیولو او افغانستان ته د ستنولو د بهیر زیاتېدل د دې ولایت مېشتو افغان کورنیو ته نوې اندېښنې پیدا کړې دي.

یو شمېر افغان کډوال وايي، د نیول کېدو له وېرې خپل ورځني فعالیتونه محدودوي او هڅه کوي له هغو ځایونو څخه لرې پاتې شي چې د پولیسو د عملیاتو احتمال پکې شته. دوی وايي، د کورونو کرایه، د کار نشتوالی او د قانوني اسنادو ستونزې د دوی اقتصادي او رواني فشارونه لا زیات کړي دي.

د کډوالو د حقونو ملاتړي ټینګار کوي چې د هر ډول ستنولو بهیر باید د قانوني او بشري اصولو له مخې ترسره شي. د دوی په باور، هغه افغان کورنۍ چې د جبري ستنولو له امله له جدي امنیتي یا بشري ګواښ سره مخ کېدای شي، باید د دوی وضعیت په انفرادي ډول وارزول شي.

په ورته وخت کې، د پاکستان حکومت له وړاندې ټینګار کړی چې بې‌اسناده بهرني وګړي باید له هېواده ووځي. خو د افغان کډوالو په خبره، د ستنولو اوسنی بهیر د هغو کورنیو لپاره اندېښنې زیاتې کړې دي چې له کلونو راهیسې په خیبر پښتونخوا کې ژوند کوي او هلته یې د کار، کاروبار او ټولنیزو اړیکو زمینه جوړه کړې ده.

د کډوالو د چارو شنونکي وايي، که د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ په همدې کچه دوام وکړي، د خیبر پښتونخوا پر ټولنیز او اقتصادي وضعیت به هم اغېز وکړي، ځکه زرګونه افغان کورنۍ له کلونو راهیسې په دغه ولایت کې مېشتې دي.

یادونه: د مقالې محتوا یوازې د لیکوال مسؤلیت دی. د افغان دیاسپورا شبکه به په مقالو کې د هر ډول ناسم یا غلط بیان مسؤلیت په غاړه  نه اخلي.