پاکستان له افغان طبي محصلینو غوښتي چې افغانستان ته ستانه شي

داود جبارخیل

د پاکستان طبي او غاښونو شورا (PMDC) په یوه تازه مکتوب کې له ټولو افغان محصلینو غوښتي چې په دغه هېواد کې د طب او غاښونو په پروګرامونو کې شامل دي، باید د نافذې پالیسۍ له مخې افغانستان ته ستانه شي. دا پرېکړه په داسې حال کې شوې چې د اسلام‌اباد او کابل ترمنځ اړیکې د امنیتي شخړو، سرحدي نښتو او د افغان کډوالو د بېرته ستنولو له سختو اقداماتو وروسته بې‌ساري ترینګلتیا ته رسېدلي دي.

د سپټمبر پر لومړۍ نېټه خپور شوی مکتوب، چې ټولو دولتي او خصوصي طبي پوهنتونونو ته استول شوی، د جولای ۳۱ نېټې لارښوونې تکراروي. په مکتوب کې راغلي چې “هغه افغان محصلین چې له دې وړاندې د طب او غاښونو په پروګرامونو کې شامل شوي، اړ دي چې افغانستان ته ستانه شي.” شورا له پوهنتونونو غوښتي چې د افغان محصلینو د وتلو لپاره ټول اداري ګامونه، په شمول د اعتراض نه‌شتون سندونو (NOC) او د وتلو اسانتیاوې، بشپړې کړي.

په مکتوب کې ټینګار شوی چې د روان تحصیلي کال لپاره افغانانو ته نوې داخله، انتقال، تبدیلي، ځای پر ځای کول او نورې تعلیمي اسانتیاوې تر بلې خبرتیا پورې بندې دي. PMDC پوهنتونونو ته درې ورځې وخت ورکړی چې د دغو لارښوونو د عملي کولو بشپړ راپور شورا ته وسپاري.

د عرب نیوز د راپور له مخې، یو لوړپوړي چارواکي د مکتوب د اصليت پخلی کړی، خو نور جزئیات یې نه دي شریک کړي. راپور زیاتوي چې دا پرېکړه د پاکستان د هغه پراخ کمپاین برخه ده چې له ۲۰۲۳ راهیسې د افغانانو د بېرته ستنولو لپاره پیل شوی. د نړیوال مهاجرت سازمان د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۳ د سپټمبر او ۲۰۲۶ د جولای تر پایه له پاکستانه شاوخوا ۲.۶ میلیونه افغانان ستانه شوي دي.

اسلام‌اباد ادعا کوي چې د امنیتي ګواښونو له امله دغه اقدامات اړین دي، خو ملګرو ملتونو او د بشري حقونو سازمانونو د جبري ستنولو په اړه اندېښنې څرګندې کړې دي، په ځانګړي ډول د هغو افغانانو په اړه چې زده‌کړې، درملنه یا د خوندي ژوند اړتیا لري.

د دې پرېکړې اغېزې په ځانګړي ډول پر هغو افغان محصلینو درنې دي چې د طب او غاښونو په څانګو کې یې کلونه کلونه زده‌کړې کړې دي. په پاکستان کې د طب زده‌کړې معمولاً پنځه کاله وخت نیسي، او ګڼ افغان محصلین اوس په څلورم او وروستي کال کې دي.

ډاکټر احمد ریحان خان، چې په ایکس کې یې غبرګون ښودلی، د PMDC او اړوندو ادارو نه غوښتي چې د بشري او تعلیمي اصولو له مخې دا پرېکړه له سره و ارزوي. هغه لیکلي: “تصور وکړئ چې یو محصل څلور یا پنځه کاله طب لوستی وي، خو د هغه له کنټرول بهر سیاسي شرایط یې زده‌کړې په وروستیو مرحلو کې ګډوډوي. دا محصلین د سیاست جوړوونکي نه دي، هغوی یوازې د طب زده‌کړې لپاره پاکستان ته راغلي دي.”

هغه ټینګار کړی چې لږ تر لږه باید هغو افغان محصلینو ته، چې په وروستیو کلونو کې دي، اجازه ورکړل شي چې خپلې زده‌کړې بشپړې کړي. “حکومتونه بدلېږي، پالیسۍ بدلېږي، خو زده‌کړې باید له سیاست پورته وي.”

په پاکستان کې د افغان محصلینو شمېر په رسمي ډول نه دی اعلان شوی، خو پوهنتونونه وایي چې په لسګونو افغان محصلین د طب او غاښونو په پروګرامونو کې شامل دي. د هغوی د ستنولو پرېکړه نه یوازې د هغوی تعلیمي راتلونکی له خطر سره مخ کوي، بلکې د افغانستان د روغتیايي سکتور لپاره هم اندېښنې زیاتوي، ځکه هېواد له وړاندې د متخصصو ډاکټرانو له کمښت سره مخ دی.

د PMDC وروستۍ لارښوونه د پاکستان د سختو امنیتي او سیاسي فشارونو یوه بله نښه ده، خو د افغان محصلینو لپاره دا پرېکړه د کلونو هڅو، لګښتونو او هیلو د له منځه تلو معنا لري. د هغوی برخلیک اوس د هغو ادارو په لاس کې دی چې باید پرېکړه وکړي: زده‌کړې له سیاست پورته دي، که نه؟

 یادونه: د مقالې محتوا یوازې د لیکوال مسؤلیت دی. د افغان دیاسپورا شبکه به په مقالو کې د هر ډول ناسم یا غلط بیان مسؤلیت په غاړه  نه اخلي.