کوچنۍ کابل په پاریس کې: هغه ځای چې ژبه، یادونه او جلاوطنۍ سره یو ځای کېږي

کوچنۍ کابل یوازې یو ټولګی نه دی؛ دا د هغو افغانانو لپاره یو پناه ځای دی چې غواړي د پردیس په زړه کې د خپل وطن یوه ټوټه بېرته پیدا کړي. د افغانستان کتابونه، د پښتو له لارې درسونه، ګډې کیسې، خندا او د تمرکز چوپتیا د تیر او اوس تر منځ یو نازک خو پیاوړی پل جوړوي. دلته ژبه یوازې د خبرو وسیله نه ده، بلکې د هویت د بیا رغونې بنسټ دی.

د پاریس د rue des Pyrénées په اوږده کوڅه کې، چې د سهار له رڼا سره د نانوایۍ بوی خپرېږي، یو داسې ځای پروت دی چې د افغانستان د لرې شوې نړۍ یوه ټوټه پکې ژوند کوي. دا ځای، چې افغان کډوال یې په مینه کوچنۍ کابل بولي، د فرانسوي ژبپوهې سارا هیرمن له خوا جوړ شوی دی؛ هغې ښځه چې نه یوازې په پښتو خبرې کوي، بلکې د افغان کډوالو د ژوند د بیا رغونې لپاره یې په پاریس کې یو ځانګړی فرهنګي پناه ځای رامنځته کړی دی. د دې ځای درې کوچني خونې سره نښتي ښکاري، خو هره یوه یې د افغان یادونو، دودونو او احساساتو یوه جلا نړۍ ده.

په لومړۍ خونه کې د افغانستان کتابونه، هنري توکي، د ګنډلو ښکلي ټوکرونه او د مېلمنو لپاره څو څوکۍ ایښي دي. دویمه خونه د دوشک او کتابونو له امله د دودیزې افغان ناستې بڼه لري، هغه فضا چې د کډوال زړه ته د کور د ناستې احساس ورکوي. درېیمه خونه د درس اصلي ځای دی، چېرې چې فرانسوي ژبه د پښتو له لارې ور زده کېږي. سره له دې چې ځای کوچنۍ دی، خو د کوچني کابل احساساتي وزن ډېر دروند دی؛ دلته کډوال د خپل ځان ټوټې بېرته راټولوي، هغه ټوټې چې د اوږدو سفرونو، بېلتونونو او جلاوطنۍ په اوږدو کې ورڅخه پاتې شوې دي.

کوچنۍ کابل یوازې یو ټولګی نه دی؛ دا د هغو افغانانو لپاره یو پناه ځای دی چې غواړي د پردیس په زړه کې د خپل وطن یوه ټوټه بېرته پیدا کړي. د افغانستان کتابونه، د پښتو له لارې درسونه، ګډې کیسې، خندا او د تمرکز چوپتیا د تیر او اوس تر منځ یو نازک خو پیاوړی پل جوړوي. دلته ژبه یوازې د خبرو وسیله نه ده، بلکې د هویت د بیا رغونې بنسټ دی.

په همدې ځي کې درې افغان کډوال—عبیدالله، اصحاب الدین عمر خیل او کرامت خان—هر یو د خپل ژوند یوه اوږده او درنه کیسه لري. د دوی کیسې د فرانسې په کډوالۍ کې د افغانانو د پراخې تجربې یوه ژوره هنداره ده.

عبیدالله: د ژبې له لارې د ژوند بیا پیلېدل

عبیدالله، ۴۰ کلن، د کندز ولایت دی. هغه پنځه کاله مخکې پاریس ته راغلی، یوازې څو ورځې د کابل له سقوط مخکې. په افغانستان کې یې د تېلو شرکت چلولو، خو جلاوطنۍ د هغه ټول ژوند بدل کړ. اوس د خپلو دوو کم عمره زامنو سره په پاریس کې ژوند کوي، خو مېرمن او دوه نور ماشومان یې لا هم په افغانستان کې دي. د کورنۍ بېلتون د هغه پر غاړه دروند بار دی، خو هیله نه پرېږدي.

هغه وايي چې کوچنۍ کابل یې د ټیک ټاک له لارې پیدا کړ. هره میاشت له خپل جېبه د ژبې کورس ته پیسې ورکوي، ځکه رسمي پروګرامونه یا خو محدود دي یا ورته لاسرسی ستونزمن دی. د فرانسوي ژبې زده کړه د هغه لپاره یوازې د خبرو وسیله نه ده؛ دا د ژوند د بیا پیلېدو لومړۍ دروازه ده. عبیدالله وايي:

“فرانسوي زموږ مورني ژبه نه ده. که ژبه زده نه کړو، په دې ټولنه کې ځای نه شو پیدا کولی. بې له ژبې موږ ړانده او کاڼه یو.”

د کوچنۍ کابل نوم د هغه په زړه کې د وطن یادونه را ژوندۍ کوي. هغه وايي چې کله د افغانستان کتابونه، هنر او دودونه ویني، زړه یې نرمېږي. د هغه لپاره دا ځای یوازې یو ټولګی نه دی، بلکې د وطن یوه ټوټه ده چې په پردیس کې یې د زړه د سکون ځای ګرځېدلی دی.

اصحاب الدین عمرخېل: د موټرو له شور څخه تر پاریس پورې

اصحاب الدین عمرخېل هم د کندز دی. هغه په اووه کلنۍ کې د موټرو په ورکشاپ کې کار پیل کړی و او تر اوسه یې ۲۳ کاله تجربه لري. له افغانستانه یې په ۲۰۱۴ کې وتښتېد، او اووه کاله یې په ترکیه، بیا په بلغاریا او صربیا کې تېر کړل، تر دې چې په ۲۰۲۱ کې فرانسه ته ورسېد. د هغه د ژوند کیسه د هغو زرګونو افغانانو د اوږدو سفرونو یوه نمونه ده چې د خوندي ژوند په لټه کې د اروپا تر دروازو پورې رسېدلي دي.

عمرخیل وايي:

“هر موټر مې جوړ کړی، یوازې فراري، لامبورګیني او بوګاتي نه دي راپرېوتي.”

هغه ښوونځي ته نه و تللی، خو د موټرو په کار کې استاد دی. اوس فرانسوي ژبه زده کوي. د پناه غوښتنې مرکې ته یوازې څو میاشتې پاتې دي. هغه هیله لري چې پناه ترلاسه کړي او په فرانسه کې د موټرو په ورکشاپ کې کار پیدا کړي، ځکه د هغه مهارتونه د کار بازار لپاره ارزښت لري.

عمرخیل وايي چې کوچنۍ کابل د هغه لپاره د وطن یادونه راژوندۍ کوي. هغه د سارا هیرمن پښتو خبرې کول د حیرانتیا او خوښۍ یوه ګډه تجربه بولي. د هغه لپاره دا ځای د پردیس په زړه کې د افغان هویت یوه ټوټه ده.

کرامت خان: د ځوانۍ اوږده جلاوطنۍ

کرامت خان، ۱۸ کلن، د کاپیسا ولایت دی. پنځه کاله مخکې له افغانستانه ووت، درې کاله په ایران، یو کال په ترکیه او اوس یو کال کېږي چې په فرانسه کې دی. د پناه غوښتنې لومړۍ غوښتنه یې رد شوې، خو د استیناف په تمه دی. د هغه د ژوند کیسه د هغو افغان ځوانانو د تجربې یوه ژوره هنداره ده چې د جګړې، بېلتون او جلاوطنۍ په منځ کې لوی شوي دي.

خان وايي چې د ټولنیزو خدماتو له لارې فرانسوي زده کوي، خو کوچنۍ کابل یې د زده کړې اصلي ځای دی. هغه وايي:

“دلته هره کلمه په تفصیل راښيي. تلفظ، مثالونه، انځورونه… هر څه په پښتو تشریح کوي.”

د هغه لپاره ژبه د راتلونکي د جوړولو بنسټ دی. هغه غواړي مسلکي روزنه وکړي او په فرانسه کې یو ثابت ژوند جوړ کړي. د کوچني کابل نوم د هغه لپاره د وطن یوه ټوټه ده چې په پردیس کې ځلېږي.

افغانان په فرانسه کې: د مبارزې، سیاست او ادغام پېچلې هنداره

د افغانانو د کډوالۍ تجربه په فرانسه کې یوازې د شخصي دردونو او هیلو کیسه نه ده؛ دا د اروپایي مهاجرت د سیاست، ټولنیزو جوړښتونو او ادغام د ناکامو او بریالیو میکانیزمونو یوه ژوره هنداره ده. د مهاجرنیوز او نورو څېړنیزو مرکزونو د راپورونو له مخې، افغانان په فرانسه کې د هغو کډوالو له ډلې دي چې تر ټولو اوږده او پېچلې پناه غوښتنه تجربه کوي. د پناه غوښتنې پروسه کله ناکله تر دوو کلونو هم اوږدېږي، او ډېری افغانان د دې مودې په اوږدو کې په لنډمهاله سرپناهونو، کمپونو او د ښار په څنډو کې په ګډو ځایونو کې ژوند کوي.

د کور موندل د افغانانو لپاره یوه بله لویه ستونزه ده. د اداري خنډونو، د اسنادو د نشتون، او د کرایې د لوړو بیو له امله ډېری افغانان د اوږدې مودې لپاره په بې ثباته شرایطو کې پاتې کېږي. د کار بازار ته د داخلېدو ستونزه بیا د ژبې له نه زده کولو سره تړلې ده. ډېری افغانان له اوږدو سفرونو، کلونو کلونو غیرقانوني ژوند او د زده کړې له نشتون سره راځي، چې دا هر څه د ادغام پروسه نوره هم پېچلې کوي.

خو د دې تر څنګ، د افغانانو د زغم او بریا بېلګې په فرانسه کې ورځ تر بلې زیاتېږي. داسې افغانان شته چې د انجینرۍ، هنر، سوداګرۍ، ژورنالیزم، پخلي، او مسلکي روزنې په برخو کې یې ځانونه ثابت کړي دي. د دوی بریاوې ښيي چې که ژبه، ملاتړ او فرصتونه برابر شي، افغان کډوال کولای شي په نوې ټولنه کې خپل ځای پیدا کړي. کوچنۍ کابل د همدې بریاوو یوه کوچنۍ خو ژوره برخه ده—یو ځای چې د رسمي سیسټمونو له نیمګړتیاوو وروسته د انسانیت، باور او کلتوري پوهې پر بنسټ د ادغام بدیل وړاندې کوي.

کوچنۍ کابل: د یادونو، ژبې او راتلونکي ګډه نړۍ

کوچنۍ کابل د هغو کسانو لپاره چې د جګړې، بېلتون او جلاوطنۍ له امله ټپي شوي، یوازې یو ټولګی نه دی؛ دا د روح یو پناه ځای دی. دلته ژبه د هویت د بیا رغونې وسیله ده، کتابونه د وطن د یادونو دروازې دي، او د پښتو له لارې درسونه د باور هغه تارونه دي چې د پردیس په زړه کې د افغانانو د ګډې تجربې ټوټې سره نښلوي.

په دې ځای کې د خندا، کیسو، تمرکز او چوپتیا ګډه فضا د افغانانو د ژوند د دوو نړۍو تر منځ یو نازک خو پیاوړی پل جوړوي—هغه پل چې له یوې خوا د افغانستان د یادونو په لور غځېدلی دی، او له بلې خوا د فرانسې د راتلونکي په لور. کوچنۍ کابل د هغو کسانو لپاره چې د جلاوطنۍ په اوږدو کې یې د هویت ټوټې ورکې شوې، یو داسې ځای دی چې وطن پکې ژوند کوي، او راتلونکی پکې شکل نیسي.

دا ځای ښيي چې ادغام یوازې د دولتي پروګرامونو، اسنادو او رسمي کورسونو له لارې نه کېږي؛ ادغام د انسانیت، کلتوري پوهې، ژبې، او د باور د کوچنیو خو ژورو فضاګانو له لارې کېږي. کوچنۍ کابل د همدې حقیقت ژوندی ثبوت دی—یو ځای چې د ژبې، یادونو او جلاوطنۍ درې لارې په یوه ګډه نړۍ کې سره یو ځای کوي.