جشن “از کابل تا ویانا”: وقتی فرهنگ و ادغام کنار هم قرار میگیرند
Photo: @Danesh Fotografie
ادغام اجتماعی در میدان عمل
در روزهای ۴ و ۵ جولای، انجمن فرهنگی و ورزشی آغاز نوین (Neuer START) سیزدهمین دورهی جشنوارهی “از کابل تا ویانا” را در منطقهی بیستم شهر ویانا برگزار کرد؛ رویدادی که طی سالها به یکی از مهمترین گردهماییهای جامعه افغان در اتریش تبدیل شده است. شعار امسال جشنواره—دموکراسی، مشارکت و برابری—بهخوبی نشان میداد که هدف تنها سرگرمی نیست، بلکه ایجاد فضایی برای حضور فعال، برابر و سازنده افغانها در جامعه میزبان است.
برنامههای جشنواره گسترده و رنگارنگ بود: مسابقات فوتبال و والیبال، رقابتهای شطرنج، بخش کودکان، حنا، نمایشگاه لباس، نمایشگاه کتاب، ورکشاپهای یوگا، رقصهای محلی، غذاهای سنتی و اجرای موسیقی توسط نذیر خارا، هنرمند شناختهشده افغان. این تنوع نشان میدهد که ادغام اجتماعی فقط از مسیر زبان یا کار نمیگذرد؛ بلکه از طریق تجربههای مشترک، تعامل فرهنگی و حضور در فضاهای عمومی شکل میگیرد. جشنواره عملاً یک فضای اجتماعی بود که در آن افغانها و اتریشیها در کنار هم ورزش کردند، غذا خوردند، موسیقی شنیدند و دربارهی مسائل روزمره مهاجرت گفتوگو کردند.
علی شایان، یکی از مسئولان انجمن آغاز نوین، دربارهی اهمیت این جشنواره گفت:
«این سیزدهمین جشنوارهی ‘از کابل تا ویانا’ است که امسال تحت شعار مشارکت، دموکراسی و برابری برگزار میشود. در کنار تورنمنتهای ورزشی، بخش فرهنگی داریم که انجمنها و نهادهای افغان و همچنین نهادهای اتریشی در غرفهها حضور دارند و اطلاعاتی دربارهی پناهندگی و ادغام ارائه میکنند.»
این توضیحات نشان میدهد که جشنواره فقط یک گردهمایی فرهنگی نیست؛ بلکه یک مرکز تبادل اطلاعات و توانمندسازی اجتماعی است. بسیاری از مهاجران تازهوارد در چنین رویدادهایی با مسیرهای قانونی، خدمات اجتماعی، فرصتهای آموزشی و نهادهای حمایتی آشنا میشوند. حضور نهادهای اتریشی در کنار انجمنهای افغان نیز نشانهی تعامل دوطرفه و تلاش برای کاهش فاصلههای اجتماعی است.
شوکت ولیزاده، بنیانگذار انجمن آغاز نوین، بر گستردگی همکاریها تأکید کرد:
«جشنوارهی کابل تا ویانا ۱۳ سال است برگزار میشود و امسال ۲۵ سازمان مختلف از ما حمایت کردند.»
این سطح از مشارکت، جشنواره را از یک برنامه محلی به یک نهاد فرهنگی-اجتماعی ملی تبدیل کرده است.
یکی از شرکتکنندگان جشنواره را «بزرگترین جشنواره ادغام در سراسر اتریش» توصیف کرد و گفت:
«این همبستگی نشان میدهد افغانها در همه شهرهای اتریش چقدر یکدیگر را دوست دارند.»
این واکنشها بیانگر نقش جشنواره در تقویت هویت جمعی و انسجام اجتماعی افغانهاست؛ انسجامی که در جامعه مهاجر اهمیت حیاتی دارد.
فرهنگ، زبان و هویت؛ ستونهای ادغام پایدار
در کنار ورزش و سرگرمی، جشنواره بستری برای معرفی پروژههای فرهنگی و آموزشی نیز بود. شیما خدایار، مسئول بخش فرهنگی انجمن آغاز نوین، دو ابتکار مهم را معرفی کرد: کتابخانه آنلاین فارسی و مکتب فارسی فرهنگسرا که دو سال است برای کودکان افغان در اتریش فعالیت میکند.
او گفت:
«کتابخانه آنلاین شامل کتابهای ادبی، تاریخی و… به زبان فارسی است. در کنار آن، مکتب فرهنگسرا را تأسیس کردیم تا کودکان مهاجر افغان بتوانند زبان مادریشان را بخوانند و بنویسند و از این طریق با فرهنگ خود آشنا باشند. زبان مادری پل گفتوگو بین بچهها و والدین است.»
این سخنان به یک نکته کلیدی اشاره دارد: ادغام موفق زمانی پایدار است که هویت فرهنگی حفظ شود. کودکی که زبان مادریاش را میداند، نهتنها ارتباط خانوادگی بهتری دارد، بلکه با اعتمادبهنفس بیشتری در جامعه میزبان حضور پیدا میکند. حفظ زبان مادری همچنین مانع گسست نسلی میشود؛ گسستی که بسیاری از خانوادههای مهاجر با آن مواجهاند.
خدایار همچنین هدف کتابخانه آنلاین را «رواج فرهنگ کتابخوانی در جامعه افغان» عنوان کرد و افزود:
«میخواستم کاری کنم تا جامعه مهاجر افغان به خواندن کتاب روی بیاورد و وقتشان را بیشتر صرف کتاب کنند تا دنیای مجازی.»
حضور باقر احمدی، هنرپیشه و نویسنده افغان، نیز بُعد دیگری به جشنواره افزود. او با معرفی کتاب زندگینامهاش، تجربه مهاجرت و مسیر حرفهای خود را با شرکتکنندگان در میان گذاشت و هدفش را «انتقال انرژی مثبت و تشویق نسل جوان برای پیشرفت در جامعه میزبان» بیان کرد. حضور چهرههای فرهنگی مانند احمدی نشان میدهد که جشنواره تنها یک رویداد تفریحی نیست، بلکه محل گفتوگو دربارهی تجربه مهاجرت، چالشها و فرصتها است.
از منظر تحلیلی، جشنواره «از کابل تا ویانا» نشان میدهد که ادغام اجتماعی یک روند چندبعدی است:
ترکیبی از هویت، فرهنگ، آموزش، مشارکت اجتماعی و تعامل بینفرهنگی.
این جشنواره ثابت میکند که ادغام زمانی موفق است که مهاجران نهتنها در جامعه میزبان پذیرفته شوند، بلکه فرصت بیان هویت و فرهنگ خود را نیز داشته باشند.
پس از سیزده سال، این جشنواره به یک نهاد فرهنگی-اجتماعی پایدار تبدیل شده است؛ نهادی که هم هویت افغانها را تقویت میکند و هم مسیر ادغام آنان در اتریش را هموارتر میسازد. این رویداد نشان میدهد که ادغام واقعی زمانی شکل میگیرد که فرهنگ، همبستگی و مشارکت در کنار هم قرار گیرند.
