جشن جهانی فرهنگ هزاره؛ صدای واحد یک جامعه پراکنده
Hazara communities fill the venue in France, celebrating identity and togetherness across the Afghan global diaspora.. Photo: @احمد رضایی و علی رضا مظفر
از ویانا تا استراسبورگ، گوتنبرگ و هامبورگ، جامعه هزاره در اروپا امسال روز فرهنگ هزاره را با پیام مشترکی برگزار کرد: فرهنگ، پلی است که یک ملت پراکنده را دوباره به هم وصل میکند.
این روز که سالها پیش در جمعهای کوچک برگزار میشد، اکنون به یک جشن جهانی تبدیل شده است؛ جشنی که نهتنها در اروپا، بلکه در استرالیا، کانادا و بریتانیا نیز برگزار میشود. امسال، این برنامهها تصویری روشن از یک دیاسپورای منسجم، فعال و مطمئن به هویت خود ارائه داد.
ویانا سالهاست که یکی از مراکز مهم فعالیتهای فرهنگی-سیاسی افغانها در اروپا به شمار میرود. این شهر میزبان نشستها، برنامههای هنری و گردهماییهایی بوده که به افغانها کمک کرده تا در فاصلهی دور از وطن، پیوند خود را با ریشههایشان حفظ کنند. همین روحیه در دیگر شهرهای اروپا نیز دیده شد؛ جایی که جامعه هزاره از فرهنگ بهعنوان ابزاری برای حفظ هویت و تقویت همبستگی استفاده کرد.
در استراسبورگ فرانسه، انجمن فرهنگی بامیکا–الزاس یکی از گستردهترین برنامههای امسال را برگزار کرد. مهمانانی از چند کشور حضور داشتند و برنامه با سخنانی درباره تاریخ و هویت مردم هزاره آغاز شد. پیام اصلی این بود که فرهنگ فقط یادآوری گذشته نیست، بلکه مسئولیتی برای آینده است.
در این برنامه، وزیر اسبق مخابرات دولت اشرف غنی ، عبدالرزاق وحیدی یکی از چهرههایی بود که سخنانش توجه بسیاری را جلب کرد. او یادآور شد که تاریخ مردم هزاره با رنج و مقاومت گره خورده است، اما پاسخ این جامعه همیشه آموزش و تلاش بوده است. او گفت: «پاسخ ما به تبعیض، همیشه دانش بوده است.» وحیدی از جوانان خواست از فرصتهای آموزشی در اروپا برای ساختن آیندهای بهتر استفاده کنند.
او همچنین به پیشرفت جوانان هزاره در حوزههای علمی و فناوری اشاره کرد؛ از جمله تولید دادههای زبانی برای پشتو، دری و هزارگی. به باور او، این دستاوردها نشان میدهد که دیاسپورا تنها حافظ فرهنگ نیست، بلکه تولیدکننده دانش نیز هست. وحیدی همچنین درباره آموزش آنلاین دختران در افغانستان سخن گفت و آن را «راهی برای زنده نگهداشتن امید» توصیف کرد.
در کنار او، نام شکردخت جعفری نیز در چند برنامه مطرح شد؛ دانشمندی که دستاوردهایش برای بسیاری از جوانان الهامبخش است و نمونهای از نقش زنان هزاره در عرصههای علمی و جهانی به شمار میرود.
در گوتنبرگ سویدن، انجمن HOPE برنامهای با حضور حدود ۵۰۰ نفر برگزار کرد. این برنامه با محوریت «فرهنگ و جامعه» طراحی شده بود و از دانشآموزان، ورزشکاران و جوانان موفق تقدیر شد. این رویکرد نشان میدهد که جشنهای فرهنگی در دیاسپورا تنها به نمایش سنتها محدود نیست، بلکه به بستری برای تشویق موفقیتهای فردی و جمعی تبدیل شده است.
یکی از مهمترین مهمانان این برنامه، ذکیه خدادادی، قهرمان پارا–تکواندو بود. حضور او پیام روشنی داشت: هویت هزاره تنها با گذشته تعریف نمیشود، بلکه با تلاش، توانایی و حضور فعال در جهان امروز نیز معنا پیدا میکند. او با سخنان انگیزشی خود جوانان را تشویق کرد که به تواناییهایشان باور داشته باشند و ارتباط خود را با جامعه حفظ کنند.
در هامبورگ آلمان، بزرگترین جشن امسال با حضور نزدیک به ۷۰۰ نفر برگزار شد. این برنامه با همکاری چندین نهاد هزاره، از جمله گروههای سنی، شیعه و اسماعیلی، برگزار شد و همین همکاری گسترده یکی از پیامهای اصلی جشن بود: وحدت در میان تنوع.
در این برنامه درباره اهمیت انتقال فرهنگ به نسلهای آینده، نقش آموزش و مسئولیت نسل بزرگسال صحبت شد. نمایشگاههای فرهنگی و هنری نیز بخش مهمی از برنامه را تشکیل میداد. همچنین از تیم فوتسال کانون فرهنگی–ورزشی هزاره تقدیر شد؛ نشانهای از اینکه ورزش نیز به یکی از ابزارهای مهم پیوند اجتماعی در دیاسپورا تبدیل شده است.
در همه این شهرها، یک پیام مشترک دیده میشد: روز فرهنگ هزاره دیگر یک جشن محلی نیست، بلکه یک حرکت جهانی است. از ویانا تا هامبورگ، از سیدنی تا تورنتو، از لندن تا اوکلند، جامعه هزاره از فرهنگ برای بازسازی پیوندها، تقویت هویت و ایجاد همبستگی استفاده میکند.
این جشنها همچنین بازتاب واقعیتی تلخ هستند: در زمانی که فضای فرهنگی و آموزشی در افغانستان محدود شده، دیاسپورا نقش بزرگتری بر عهده گرفته است. برنامههای فرهنگی خارج از کشور اکنون به فضاهایی امن تبدیل شدهاند؛ جایی که ارزشهایی مانند آموزش، برابری و کرامت انسانی آزادانه بیان میشود.
امسال، این برنامهها نشان داد که جامعه هزاره های افغان در دیاسپورا به خود میبالد؛ به هنرمندانش، به دانشمندانش، به ورزشکارانش و به جوانانی که آینده را میسازند. این جامعه میداند که فرهنگ فقط میراث گذشته نیست؛ مسئولیتی است که باید آن را ساخت، حفظ کرد و به نسلهای بعد سپرد.
روز فرهنگ هزاره، که امروز در قارههای مختلف جشن گرفته میشود، گواهی است بر این تعهد جمعی.
