په تورخم کې د افغان کډوالو کړکېچ

داود جبارخیل

تورخم — د تورخم له لارې هېواد ته ستنېدونکي افغان کډوال له داسې حالت سره مخ دي چې یوازې د تګ راتګ ستونزه نه ده، بلکې د اداري ګډوډۍ او بشري فشار یو پراخ انځور وړاندې کوي.

راپورونه وايي چې ګڼ کډوال اړ دي تر شاوخوا شلو ورځو پورې انتظار وباسي. دا اوږد ځنډ یوازې د ددیورند کرښې ظرفیت د کمښت له امله نه دی، بلکې د همغږۍ، پلان جوړونې او منظم مدیریت د نشتوالي څرګندونه هم کوي. کله چې هره ورځ یوازې محدودو وسایطو ته اجازه ورکول کېږي، زرګونه کسان په تمه پاتې کېږي او دا تمه په یوه بشري ستونزه بدلېږي.

په همدې حال کې د ترانسپورټ بیې د ۶ تر ۸ لکه کلدارو پورې رسېږي، چې د بازار د ګډوډۍ او احتمالي ناوړه ګټې اخیستنې نښه ده. کډوال چې بېړنۍ اړتیا لري، د لوړ کرایو له امله له لا زیات فشار سره مخ کېږي.

دا وضعیت یوازې اقتصادي اړخ نه لري؛ کورنۍ، ماشومان او زاړه کسان د اوږده انتظار، د استوګنې د نشتوالي او د لومړنیو خدماتو د کمښت له امله له رواني او ټولنیزو ستونزو سره مخ دي. دا حالت د ناروغیو، شخړو او نورو بشري ستونزو د رامنځته کېدو خطر زیاتوي.

کارپوهان د حل لپاره څو مهم ټکي یادوي:

• د تګ راتګ د ظرفیت زیاتول
• د دواړو غاړو ترمنځ اغېزمنه همغږي
• د ترانسپورټ د بیو څارنه او شفافیت
• د کډوالو لپاره موقتي اسانتیاوې لکه سرپناه، اوبه او روغتیايي خدمتونه

تر هغه چې دا ستونزې په منظم ډول حل نه شي، د ښه کېدو تمه نه شي کېدای. د تورخم اوسنی حالت ښيي چې بېړني وضعیتونه یوازې پرېکړو نه، بلکې دوامدار مدیریت او پاملرنې ته اړتیا لري.

په تورخم کې روان کړکېچ یوازې د کډوالو ستونزه نه ده؛ دا د ادارې، همغږۍ او بشري مسوولیت یوه جدي ازموینه ده.

 یادونه: د مقالې محتوا یوازې د لیکوال مسؤلیت دی. د افغان دیاسپورا شبکه به په مقالو کې د هر ډول ناسم یا غلط بیان مسؤلیت په غاړه  نه اخلي.