گزارش سازمان ملل: افغانستان در مسیر بیثباتی تازه
Photo:@AADIL for ADN
پاکستان طالبان را به پناهدادن به مهاجمان متهم میکند و طالبان پاکستان را به نقض حاکمیت افغانستان. نتیجهٔ این چرخهٔ اتهامزنی، برخوردهای پراکنده و فشار بر غیرنظامیان است.
پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، افغانستان وارد مرحلهای شده که در آن آرامش ظاهری، واقعیتهای تلخ زیر پوست جامعه را پنهان نمیتواند. گزارش تازهٔ سازمان ملل به شورای امنیت نشان میدهد که کشور با بحران فزایندهٔ حقوقی، فشارهای اجتماعی و تنشهای روبهافزایش در امتداد خط دیورند روبهرو است؛ وضعیتی که آیندهٔ امنیتی افغانستان و منطقه را در هالهای از نگرانی قرار داده است.
طالبان از «ثبات»، «بهبود امنیت» و «پیشرفت اقتصادی» سخن میگویند، اما یافتههای یوناما تصویر دیگری ارائه میکند. محدودیتهای شدید بر زنان و دختران، بازداشتهای گسترده بهخاطر پوشش، سرکوب اعتراضها، فشار بر اقلیتها و بستهشدن رسانهها نشان میدهد که فضای مدنی افغانستان روزبهروز تنگتر میشود. یک زن در قندهار وضعیت را چنین توصیف کرده است: «اگر یک دستور را اجرا کنیم، دستور بعدی میآید.»
این سرکوب داخلی در حالی ادامه دارد که آسیبهای روانی ناشی از جنگهای چند دههای هنوز بر زندگی مردم سایه انداخته است. گزارش سازمان ملل نشان میدهد ۹۵ درصد افغانهایی که با انها مصاحبه صورت گرفته ، همچنان با اضطراب، افسردگی و خاطرات دردناک جنگ دستوپنجه نرم میکنند. حذف زنان از آموزش و کار، نهتنها نقض حقوق است، بلکه ضربهٔ مستقیم بر ظرفیت انسانی کشور محسوب میشود.
در کنار این بحران حقوقی، وضعیت انسانی نیز رو به وخامت است. اقتصاد شکننده، وابستگی شدید به واردات و کاهش قدرت خرید خانوادهها میلیونها کودک را در معرض سوءتغذیه قرار داده است. یونیسف میگوید ۳.۷ میلیون کودک دچار سوءتغذیهاند و یک میلیون از آنان در وضعیت حاد قرار دارند. برنامههای بشردوستانه تنها ۳۰ درصد تمویل شده و بسیاری از کلینیکها و مراکز حمایتی زنان بسته شدهاند.
اما بحران افغانستان تنها داخلی نیست. تنشها در امتداد خط دیورند به سطح خطرناکی رسیده است. گزارش عفو بینالملل نشان میدهد که حملهٔ هوایی پاکستان در کابل در ماه مارچ سال جاری ممکن است مصداق «جنایت جنگی» باشد؛ حملهای که جان غیرنظامیان را گرفت و بیاعتمادی میان دو طرف را عمیقتر ساخت. همزمان، اخراج دستهجمعی مهاجران افغان از پاکستان ادامه دارد و هزاران خانواده بدون هشدار از خانهها بیرون رانده میشوند. این موج بازگشت، که از سال ۲۰۲۳ تاکنون به ۶.۵ میلیون نفر رسیده، فشار سنگینی بر ولایتهای مرزی وارد کرده و رقابت بر سر منابع محدود را تشدید کرده است.
گزارشهای طلوعنیوز نیز نشان میدهد که بستهشدن گذرگاهها در خط دیورند تجارت را فلج کرده و فعالیت گروههای مسلح در این مناطق رو به افزایش است. پاکستان طالبان را به پناهدادن به مهاجمان متهم میکند و طالبان پاکستان را به نقض حاکمیت افغانستان. نتیجهٔ این چرخهٔ اتهامزنی، برخوردهای پراکنده و فشار بر غیرنظامیان است.
سازمان ملل هشدار میدهد که افغانستان در مسیر بیثباتی تازه قرار گرفته است؛ مسیری که سرکوب داخلی، بحران انسانی و تنشهای دیورند را بههم گره زده و پیامدهای آن از مرزهای افغانستان فراتر میرود.
